Δευτέρα, 11 Μαΐου 2015

Έγκλημα και ΜΜΕ



Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται έξαρση «λαϊκών δικαστηρίων» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σύσσωμη η κοινή γνώμη διαρρηγνύει τα ιμάτιά της και βαρύγδουπες εκφράσεις όπως «σάλος», «το πανελλήνιο έχει σοκαριστεί» κι άλλες, δίνουν τεράστιες διαστάσεις μέσω των ΜΜΕ σε γεγονότα.  Εφημερίδες με πηχυαίους τίτλους αλλά και συστημικά κανάλια προβάλουν με υπερβάλλοντα ζήλο «ξανθούς αγγέλους» που απάγονται, πωλούνται ή κατακρεουργούνται από τους «ακατάλληλους» γονείς και άλλα «κοσμητικά» επίθετα, προτρέποντας σε αυτοδικίες και επιστροφή ποινών όπως αυτή της θανατικής για τέτοιες περιπτώσεις.     


Μέχρι και μέλη της κυβέρνησης «συμπαρασύρονται» στο βωμό της ανθρωποφάγου τηλεθέασης, της δημιουργίας εντυπώσεων αλλά και ηθικών πανικών  δίνοντας πάτημα εμμέσως πλην σαφώς στο ίδιο το σύστημα της «ανομίας» να αποδώσει «δικαιοσύνη», όπως έχει κάνει και στο παρελθόν σε ανάλογες ή παρόμοιες περιπτώσεις. Διότι υπάρχει ένας κώδικας τιμής που επιβάλλει την «αυθόρμητη» θανάτωση οποιουδήποτε τελέσει ένα έγκλημα το οποίο «δεν αντέχεται» και «δεν μπορεί κανείς ούτε να το αναλύσει εγκληματολογικά, ούτε ποινικά, ούτε κοινωνικά». Δεν το γνωρίζατε; 



«Η πληροφόρηση της κοινής γνώμης για το έγκλημα διαμορφώνεται με βάση τα φίλτρα των ΜΜΕ και τα κριτήρια θεαματικότητας» (Βιδάλη, 2013) άρα και του κέρδους, «παρακάμπτοντας επομένως τις επιστημονικές αναλύσεις και επιφυλάξεις».  Έτσι, μέσω των εφημερίδων και της τηλεόρασης, αλλά και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης,  δημοσιοποιούνται «αριθμοί» εγκλημάτων ιδιαζόντως ειδεχθών ή μη,  «που «τεκμηριώνουν» ασαφείς πεποιθήσεις και δικαιολογούν ηθικούς πανικούς, ενώ ταυτόχρονα διαμορφώνουν «πεποιθήσεις» και αντιλήψεις στην κοινή γνώμη συμβάλλοντας έτσι στο φόβο του εγκλήματος» (Βιδάλη, 2013) και όχι μόνο.     


Οι συνέπειες της μιντιακής κατασκευής των ειδήσεων αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο η πραγματικότητα διοικείται. Αυτοί οι «αριθμοί» χρησιμοποιούνται πολιτικά κατευθύνοντας όχι μόνο την κυβερνητική ατζέντα της αντ-εγκληματικής πολιτικής αλλά εντείνουν και την κατασταλτική πολιτική. Παίζουν το παιχνίδι της κυβερνητικής προπαγάνδας, της χειραγώγησης του φόβου για τον Άλλο, του εκφοβισμού της κοινής γνώμης, όπως στην περίπτωση των οροθετικών γυναικών ή των μεταναστών που διαπράττουν εγκλήματα.  



[Αναδημοσίευση από τη Νέα Προοπτική, Φύλλο 596, Σάββατο 9 Μαΐου 2015 
http://eek.gr/images/Stuff/Doc/Nea_Prooptiki/2015/596/596.pdf]


Βιβλιογραφία
Εισαγωγή στην Εγκληματολογία, Σοφία Βιδάλη, Νομική Βιβλιοθήκη, 2013